ÇENE EKLEMİ TEDAVİLERİ
- DİŞ GICIRDATMA (BRUXIZM)
- Diş gıcırdatmanın sebepleri nelerdir?
- Diş gıcırdatması sonucu ağız ve dokularında ne tür rahatsızlıklar oluşur ve belirtileri nelerdir?
- Tedavi
- Çene Eklemi Problemleri
- Kimler neuromuscular diş hekimliğine ihtiyaç duyar
- Bu problemler nasıl tedavi edilir?
Bruksizm (diş gıcırdatma) genellikle uyku esnasında oluşan güçlü çene hareketlerinin neden olduğu çeneleri sıkma, dişleri gıcırdatma olayıdır. Toplumumuzda sık rastlanır. Genellikle bu alışkanlığa sahip bireyler bundan habersizdir.
sayfa başı
Diş gıcırdatmanın sebepleri nelerdir?
Bruksizmin (diş gıcırdatması) oluş nedenleri hakkında çeşitli görüşler vardır. Bazı araştırmacılar buruksizmin dişler arasındaki kapanış ilişkisinin bozulmasından kaynaklandığını, bazıları santral sinir sistemindeki bir hastalığın neden olduğunu bazı araştırmacılar da bu iki nedeni de kapsayan çok yönlü bir problem olduğunu ileri sürmektedirler.
Duygusal stresler (Herkes stresin bruksizmin nedenleri arasında en önemli faktör olduğu konusunda fikir birliği içerisindedir. Vücudumuzda stres belirtilerini ilk olarak gördüğümüz yer ağız dokularıdır. Stres bruksizmin hem oluş nedeni hem de olayın şiddetini artıran en önemli faktör olarak belirlenmiştir. )
- Aşırı sinirli, hassas, titiz bir yapıya sahip olmak
- Malokluzyon (dişlerin diziliş ve sıralanışındaki bozukluklar)
sayfa başı
Diş gıcırdatması sonucu ağız ve dokularında ne tür rahatsızlıklar oluşur ve belirtileri nelerdir?
- Dişlerin çiğneyici yüzünde oluşan aşınma: Dişlerin birbirleri ile sürtünmesi sonucunda oluşan aşınma tüm dişleri kapsayabilirse de özellikle ön dişlerde daha etkilidir.
- Dişlerde kırılma: Dişleri sıkma ve gıcırdatma sonucunda ön dişlerin köşelerinde arka dişlerin çıkıntılı kısımlarında mikro çatlaklar oluşur. Röntgen ile saptanamayan bu çatlaklar zamanla büyüyerek dişlerin kırılmasına neden olur.
- Dişlerde aşırı hassasiyet: Genellikle soğuğa karşı hassasiyet gelişir. Ani diş sızlamaları başlar.
- Diş etinin geriye çekilmesi ve genellikle bununla birlikte oluşan dişin boynunda diş eti hizasında oluşan çentik şeklindeki aşınmalar: Bu durumun oluşmasına neden olarak ilerleyen yaşa bağlı diş eti çekilmesi ya da aşırı baskı uygulanarak yapılan diş fırçalama gösteriliyorsa da, bruksizm hastalığının dişlerde bu gibi oluşumlara neden olduğu bilinmelidir.
- Dişlerde sallanma: Yıllar süren gıcırdatma sonucu dişler gevşeyerek sallanmaya başlar. Aşırı basınç dişleri saran kemik desteğinin kaybolmasına neden olur. Bu durumu telafi etmek için dişlerin kökleri hizasında ekstra kemik çıkıntıları gelişir.
- Yanaklarda iritasyon (tahriş): Özellikle dişleri birbirlerine temas ettikleri kapanış çizgisi hizasında, yanağın iç kısmında çizgi ya da kabartı şeklinde fibröz bir oluşum meydana gelir. Bu oluşum nedeni ile sıklıkla "yanak ısırma" olayı ile karşılaşılır.
- Kas ağrısı: Özellikle şakak ve yanak bölgesindeki kasların aşırı çalışması bu bölgelerde kas ağrısına neden olur.
- Baş ağrısı: yukarıda belirtilen kas ağrısı zaman zaman baş ağrısı şeklinde kendini gösterir.
- Çene ekleminde ağrı : Çene eklemine aşırı yüklenilme nedeni ile eklemde ağrı, çıtırtı ve kenetlenme olabilmektedir.
Bu belirtiler diş gıcırdatmasının hemen başlangıcından itibaren ortaya çıkmaz. Olayın şiddetine ve süresine göre bazen yıllar sonra görülebilmektedir. Çoğunlukla belirtilerin tümü birden olmayabilir. Bazen çok az belirti gösterebilir.
sayfa başı
Tedavi
Tedavinin amacı dişlerde çene ekleminde oluşabilecek kalıcı zararları önlemek ve ağrıyı ortadan kaldırmaktır
Diş hekimi tarafından uygulanan, uyku sırasında dişlerin birbirleri ile temasını engellemek amacı ile alt ve üst çene dişlerinin arasına yerleştirilerek kullanılan "gece koruyucuları", diş gıcırdatması semptomatik tedavisinde kullanılan en önemli araçtır. Ancak gece koruyucularının çoğunlukla tek başlarına yeterli olamayabilmektedir.
Bu nedenle hastalığın sergilediği tabloya göre gece koruyucularının yanında bazı ek tedavilerinde uygulanması gerekmektedir:
- Stres terapisi,
- Rahat uyumayı sağlayıcı önlemler,
- Kas gevşetici ilaç uygulaması,
- Hatalı yapılmış diş dolgusu ve kaplamaların yenilenmesi,
- Eksik olan dişlerin yerine koyulabilmesi için protez uygulamaları.
sayfa başı
Çene Eklemi Problemleri
Temporomandibular eklem dediğimiz çene eklemi dişhekimliğinde çok önemli bir yer tutmaktadır. Dişhekimliği tüm ağız içi yapıları ile ilgili olduğu gibi çene eklemi ve yüz kaslarıyla da ilgili bir bilimdir. Çene-yüz dişhekimliği baş ve boyun kaslarının en rahat pozisyonunu kullanarak çeneyi optimal fizyolojik konumda yerleştirilmesini sağlar.
Dişlerinizin kapanışı yüz ve çene kaslarınızla uyumlu olmadığı sürece çene eklemi problemleriniz ortaya çıkar ve ağrılarınız başlar. Bu ağrılar vücudunuzun baş, boyun bölgesinde olduğu gibi hiç ummadığınız herhangi bir yerde de görülebilir. Dişhekimliği çeneler arası ilişkinizi sağlayarak çeşitli düzeylerdeki bu tip ağrıların kaynağını yok eder.
Günümüzde NEUROMUSCULER DİŞHEKİMLİĞİ denilen çene, yüz, boyun kaslarının, sinirlerinin dişlerle ve çene kemiğiyle ilişkisini inceleyen dişhekimliği dalı bulunmaktadır.
Neuromusculer dişhekimliği objektif ve bilimsel olarak kas fonksiyonlarını ölçüp, çenenin en uygun duruş ve fonksiyonuyla ilişkisini sağlar.
sayfa başı
Kimler neuromuscular diş hekimliğine ihtiyaç duyar
Sıralayacağımız semptom ve bulgular çene eklemi, kasları ve sinirleri arasındaki uyumsuzluk ve bozukluk sonucu oluşabilir.
- Baş ağrıları
- Yüz ağrıları
- Kırık ve aşınmış dişler
- Kırılmış ve aşınmış diş protezleri olanlar.
- Boyun ve omuz ağrıları
- Çene ağrıları
- Kulakta tıkanma hissi
- Kulak çınlaması
- Çene açma-kapama ve yan hareketlerde kısıtlama
- Çene eklemlerinin kilitlenmesi ve ses çıkması
- Diş sıkma ve gıcırdatma
- Ağzınızı açarken zorlanma
- Ağzınızda eksik dişlerin varlığı
- Parmaklarınızda yanma, batma, sızı şeklinde ağrı
sayfa başı
Bu problemler nasıl tedavi edilir?
Öncelikle teşhise göre basit tedaviden komplike tedaviye kadar uzanır. Basit bir gece koruyucusundan açık eklem cerrahisine kadar ilerleyen tedaviler vardır. Hasta esneme ya da yemek yeme sırasında ağzını çok açmamalı, sert yiyecekler yememelidir. Ayrıca kas gevşeticiler ve ağrı kesiciler verilir.
Bugün çok ileri tekniklerle de eklem problemlerinin teşhisi ve tedavisi yapılmaktadır. Özel bilgisayarlı analizler ve düşük sıklıkta Transcutenous Electroneural Stimulation (TENS) kullanılarak çene eklemi dengeli doğal konumuna getirilir. TENS çenenin kafatasıyla olan en rahat ilişkisini, kasların elektriksel aktivitesini ölçerek bulma prensibine göre ayarlar. Ayrıca Elektromyography (EMG) kullanılarak da çenelerin rahat pozisyonu bulunur. EMG ile çenelerarası ilişki saptanır ve kasların çene eklemiyle en rahat ilişkisi sağlanır. Sonography ile de çene eklemi dinlenir ve eklemde herhangi bir bozukluk ya da yıkım olup olmadığı anlaşılır.
Bu teknolojik cihazlar tıpta yıllar önce kullanılmaya başlanmıştır. Şimdi çenenin kas fonksiyonlarını ölçmek amacıyla da kullanılmaktadır. Çeneyle ilgili tüm bilgiler toplanır ve kesin tedavi planı saptanır.
Çene ekleminin kronik ve yapısını bozan problemlerin oluşumu uzun yıllara dayanır. Yeni teknikleri kullanarak, artık çene eklemi problemleri yüzünden acı çeken hastalar çok daha kısa bir süre içinde rahatlatılmaktadır.