DİŞ ÇÜRÜKLERİ VE AĞIZ BAKIMI

Dişler neden çürür?

Ağızda bulunan bakterilerden oluşan bakteri plağı, şekerli ve unlu yiyeceklerin ağızda kalan artıklarından asit oluşturabilmektedir. Bu asitler, dişlerin mineral dokusunu çözerek dişin minesinin bozulmasına ve sonuçta da diş çürüğünün başlamasına ve dişhekimlerinin kavite dedikleri oyuklara neden olmaktadırlar.

Uzun yıllar, nedeni bilinmeyen bir hastalık gözüyle bakılan diş çürüğünün günümüzde "çok sebebe bağlı bir hastalık" olduğu anlaşılmıştır. Diş çürüğünün başlıca 3 etkeni vardır:

Diş sağlığı dengeli olan bir kimsede bu etkenlerden birisi değişikliğe uğrarsa, çürük ortaya çıkar.

sayfa başı

Çürük belirtileri nelerdir?

Çürük ve oyulmuş bir diş, koyu renkli boşluğuyla kolayca tanınır. Fakat bazen çürük çukurcuğu gizli kalır ve diş hekimi ancak yardımcı tanı araçlarıyla (mesela diş röntgeni gibi) teşhis koyabilir. Çoğu zaman çürük, diş tüberküllerinin yani tümsekciklerin birbiriyle kesiştiği yerde veya dişin boyun kısmında görülür. İki diş arasında kalan gizli çürükler uzun süre fark edilmez. Bu tür çürüklerde ". . . akşam yemek yerken dişime taş geldi zannettim, bir de baktım, dişimin bir parçası ağzımda. . . " denildiğini sıkça duyarız.

Diş çürüğünde diş hekimine başvurmayı gerektiren en önemli belirti ağrıdır. Ağrı, soğuk, sıcak, tatlı veya ekşiden olur. Ağrının şiddeti kişiden kişiye değişir ve etken ortadan kalkınca ağrıda geçer; fakat tedavi edilmeyen çürüklerde ağrılar bir süre sonra sürekli olmaya başlarlar.

sayfa başı

Diş çürüğü nasıl ilerler?

Çürük, daima dişin yüzeyinden başlar ve ilerleyerek dentin tabakasına erişir. Dentin, mineden daha fazla organik madde içerir. Bu nedenle çürük bu tabakada daha çabuk yayılır; fakat, çürüğün ilerleme hızı, kişiden kişiye ve dişten dişe çok değişir. Unutulmaması gereken bir husus da, dentinin dişin bir savunma organı olduğudur. Dentin içinde önceki bölümde tanımı yapılan kanalcıkların ucunda odontoblast denilen yapım ve onarım hücreleri bulunur ve bunlar çürük dentini tamir dokusu ile tıkayabilirler.  Kendiliğinden olan bu savunma, bazen hızla ilerleyen çürük karşısında yetersiz kalabilir.

sayfa başı

Çürükten korunmak için ne yapmalıdır?

İlk yapılması gereken şey diş hekimine gitmek ve onun önerilerine uymak olmalıdır. Aslında çürükten korunma, bir kişisel irade konusudur ve hepimizin sağlam dişler ve sağlıklı ağzın getireceği rahatlığın bilincinde olmamız gerekir.

sayfa başı

Diş plağı ve karbonhidratlı gıdalar neden çürük oluşturur?

Günümüzde bakteri plağı ile ilgili çok sayıda araştırma yapılmaktadır ve artık şekerle birlikte bakteri plağının, çürüğün baş etkenlerinden birisi olduğu anlaşılmıştır.

sayfa başı

Bakteri plağı görülebilir mi?

Evet görülebilir. Bunlar, dişlerin boyun kısmında ve iki diş arasında yer alan beyazımsı kirlerdir. (Fark edilmesini kolaylaştırmak için piyasada "Disclosing Tablet" veya "Disclosing solution" adıyla bilinen boyayıcı tablet ve eriyikler satılır. )
Plak şöyle oluşur:

Önce tükürükle protein dişe yapışır.
Bu proteindeki bol miktarda ağız ortamında bulunan şekerden kimyasal yolla dekstran yapar.
Dekstran bu protein plağına tutunur ve böylece diş plağı oluşur.
Oluşan plak artık yalnız ağız çalkalamakla giderilemez.
Çürük oluşumunun piyonları (yani bakteriler) hazır olmuştur. . . Şimdi bakteriler, mineye bir hamle yapacaklardır. . . Bakteriler bu hamleyi iki koldan yaparlar:
Bazı bakteriler şekerden asit yaparak, minenin inorganik örgüsünü bozarlar.
Bir kısmı da, minenin organik kısımlarını parçalayan enzimler ya parlar.

sayfa başı

Çürük nasıl önlenir?

Bakteri - şeker işbirliği önlenirse oyun bozulur mu? Bu nasıl olabilir? Etkenlerden birisini; Örneğin şekeri ortadan kaldırarak. . . Şeker, çikolata, pasta yemeden. . . Olur mu? Şeker, organizma için kaçınılmaz gıdalardan birisidir ve hayvan deneyleri şekerden yoksun beslenmenin çürüğü durdurmadığını, sadece biraz azalttığını göstermiştir. Evet, şeker bir çürük etkenidir ama, ne tek başına ne de başlıca etken. . .

Öyleyse, çürükten korunmak için ne yapmalıdır? Asıl korunma, ikinci saldırgana yani mikroplara karşı mücadele ile olur. Bu da dişleri fırçalayarak gerçekleştirilir.

sayfa başı

Kimlerde daha çok çürük olur?

Şekerli ve unlu yiyeceklerle bakterilerin buluşması sonucunda çürükler oluştuğuna göre herkes için bir tehlike var demektir. Ancak beslenmelerinde karbonhidratlı ve şekerli yiyeceklerin oranı çok yüksek olanlar bir de sularında florür oranı çok düşükse çok daha fazla çürük tehlikesi altındadırlar. Bakteri plağı tarafından oluşturulan aside karşı tükürük doğal bir savunma mekanizması oluştursa da tek başına çürüğü önleyemez. Tükürük akışını ve miktarını azaltan hastalıklar ya da ilaçlar da çürük oluşumunu hızlandırmaktadırlar. Bu nedenle de dişhekimleri tükürük akışını artırdığı için şekersiz sakızları sıklıkla önerirler.

sayfa başı

Çürüğe karşı antibiyotik var mıdır?

Çürüğü durduracak bir antibiyotik yoktur. Üstelik, antibiyotikler çocuklarda oluşum döneminde dişlerin üzerine çökelerek onları boyarlar ve gri-kahverengi, morumtırak renk almalarına neden olurlar.

sayfa başı

Antiseptik gargaralar kullanalım mı?

Bazı ağız ve dişeti hastalıklarında belirli bir süre için belirli dozda antiseptik gargara verilebilir; fakat şunu unutmayın ki, ağız sağlığında en etkin araç fırçadır.

sayfa başı

Çürük oluşumuna bazı alışkanlıkların etkisi varmıdır?

Beslenme alışkanlıklarının çürük oluşumuna etkisi olduğu öteden beri bilinmektedir. (Örneğin sert ve lifli gıdalarla beslenen Eskimolarda çürük hemen hemen hiç görülmez. ) Buna karşılık yumuşak ve yapışkan besinlerin dişler üzerine tutunmaları, plak oluşturmaları ve çürük meydana getirmeleri daha kolaydır.

sayfa başı

Diş çürümesi önlenebilir mi?

EVET. Sabah kahvaltısından sonra ve akşam yatmadan önce dişlerin fırçalanması ve her gün diş ipliğinin düzenli kullanılması en etkili yoldur. Yiyecek artıkları en çok dişlerin çiğneme yüzeylerindeki girintilerde ve dişlerin birbirine değdiği ara yüzeylerde biriktiği için, diş fırçaları küçük başlı seçilmelidir. Dişlerin iç yüzeyleri, dış yüzeyleri, çiğneyici yüzeyleri ve dilin üstü fırçalanmalı ve ara yüzlerde diş ipliği kullanılmalıdır. Fırçalar, orta derecede sert ya da yumuşak kıllı olmalı ve belirli aralıklarda değiştirilmelidirler. Fırça kıllarının aşınmamış olması ve bakteri taşımayacak bir şekilde muhafaza edilmesi gerekmektedir. Asla başkasının diş fırçası kullanılmamalıdır. diş fırçalama sırasında florürlü bir diş macunu kullanılarak, florürün diş çürüğünü önlemedeki rolünden yararlanılmalıdır. Florürlü macunlara yardımcı olarak aynı zamanda ağız kokusunu gidererek ferahlık ve temizlik hissi veren florürlü gargaralar da kullanılabilir.

Şekerli yiyecekleri ana öğünlerde tüketmeye çalışmak ve yemek aralarında bir şey yememeye gayret etmek de diğer bir önlemdir.

Dişhekimine muntazam aralıklarla başvurmak bir çürüğü önlemek ya da erken yakalamada en iyi yoldur. Ayrıca sıcak ve soğuğa duyarlı dişler ya da ağrılı dişlerde veya tebeşirimsi renkte olan başlangıç çürükleri, kahverengi renklemeler ve oyuklar gibi durumlarda vakit geçirilmeden hekime başvurulması tedavinin şeklini değiştirecek ve zorluğunu azaltacaktır.

sayfa başı

Çürük nasıl tedavi edilir?

Diş çürüğünün kendiliğinden iyileşmediğini ve çürüyen yapının tamir olmadığını biliriz. Çürük tedavi edilmezse ilerler. Öyleyse, mutlaka çürük dişi doldurmak gerekir. Henüz diş özüne kadar ilerlememiş çürükler şöyle tedavi edililir.

Mine ve dentin çok sert yapılardır. Çürüğü temizlerken bu yapıların kaldırılması gerekir. Çürük, "frez" dediğimiz özel uçlarla temizlenir. Günümüzde çürük, elmas uçlu veya tungsten çeliğinden yapılmış frezlerle temizlenir. Bu frezler yüksek dönülü, hassas motorlara takılır. Bu motorların dönüşü dakikada 300. 000'dir. Saniyede, (ya da 2 sayana kadar) kullanılan alet tam 5. 000 devir yapar. Ayrıca dönme esnasında hiç titreşim de yoktur. Biraz ağrı olabilir. Çünkü, dentin yüzeyi biraz hassastır ve kişiden kişiye değişen şiddette ağrı duyulur. Bunun çaresi lokal anestezidir. Lokal anestezi ile hiç ağrı duymadan diş dolgusu yaptırılabilir. Temizlenen çürük boşluguna, kullanılan dolgu materyallerinin kullanım kurallarına uyularak dolgu bitirilir.

sayfa başı

Neden Diş Fırçalanır?

Diş fırçalamanın temel amacı dişin üzerindeki bakteri plağı denilen, bakterilerden ve yiyeceklerden oluşan tabakayı temizlemektir. Bu tabaka ancak mekanik olarak diş fırçası ile tamizlenebilir.

sayfa başı

Günde Kaç Kere Fırçalanır?

Dişler günde üç kere fırçalanmalıdır. Sabah kahvaltı sonrası, öğlen yemekten sonra ve akşam yatmadan önce. Sabah ve akşam en önemli seanslardır.

sayfa başı

Fırçalama Ne Kadar Sürmelidir?

Yaklaşık iki dakika sürmelidir. Bu sürenin bir dakiikasınıüst çene dişlerine, bir dakikasını alt çene dişlerine vererek ağız temizlenir. Bu sürede dişlerin iç, dış ve çiğneyici yüzeyini temizlemek gereklidir.

sayfa başı

Elektrikli Diş Fırçası ilemi Yoksa El Fırçası İle mi fırçalamam Daha İyidir?

Yapılan çalışmalar rotasyon ve osillasyon yapan elektrikli fırçalama ile yapılan temizliğin en etkin teknik olduğunu ortaya koymuştur. Elektrikli diş fırçalarının dişetine zararı olmadığı artık bilinmektedir. Elektrikli diş fırçalarının başka bir avantajı da fırçalama sürenizi alarmı sayesinde ölcebilmenizdir.

sayfa başı

Nasıl Diş Fırçalanır?

Uygun boyutlu bir diş fırçasının üzerine nohut büyüklüğünde bir macun koyarak, uygun yöntemle fırçalamak; ağız bakımının büyük b. r bölümünü oluşturur. Uygun teknik fırçayı iyi adapte etmekle başlar. Fırçanın yarısı dişe, diğer yarısı diş etine gelecek şekilde yani diş etine 45 derecelik bir açı yaparak kullanılır. Diş ile diş etinin birleştiği yerdeki diş eti oluğunun temizliği çok önemlidir. Her bir fırça boyunda fırçamız temizlediğimiz diş grubundan kaldırılmadan en az 10 kere küçük daireler çizerek yuvarlak haraketler yaplır. Sonrasında diş etinden dişe doğru süpürme hareketi yapılarak yandaki diş grubuna geçilir. Dişlerin tüm dışa bakan yüzeyleri bu şekilde temizlendikten sonra; dişlerin iç kısmında da fırça aynı şekilde adapta edilerek aynı hareketler yapılır. Ön dişlerin arka yüzeylerinde bu bölgenin darlığından dolayı fırça dik olarak uygulanır. Dişlerin çiğneyici yüzeyleri ön arka hareketle temizlenir. Her diş fırçası boyutunda en az 10 kere bu hareketler yapılırsa 2 dakika fırçalama işlemi sürer, daha kısa süre optimal temizlik için yetersizdir. Yanlış teknik ile yetersiz hijyen sağlanır ayrıca çok sert olan mine tabakası fırçalamadan dolayı zarar görebilir. Hem dişte hem de kökte aşınmalar diş etinde çekilmelere yol açabilir. Dişleri aşındıracak kadar kuvvetten kaçınılmalı ve yumuşak hareketlerle fırça oynatılmalıdır. Fırçanın kıl kuvveti plak temizliği için yeterlidir. Bu tekniğin tüm ayrıntılarını elektrikli diş fırçası ile rahatça ve etkin bir şekilde uygulayabiliriz. Bu hareketleri kendisi yapan ve ve fırçalama zamanını haber veren elektrikli diş fırçalarını önermekteyiz.


sayfa başı

Diş İpi Nasıl Kullanılır?

Sadece Dişleri fırçalamak ağız bakımında yetersizdir. Diş arası temizliği için diş ipi günde en az bir defa kullanıl-malıdır. 30 - 35 cm koparılan ip 10 - 15 cm kalacak şekilde her iki elin orta parmaklarına dolanır baş ve işaret parmağının kontrolünde her diş arası bölgeey ayrı ayrı yerleştirilir, komşu iki dişin yüzeyine yukarı aşağı hareket ile "C" harfi çizecek şekilde uygulanır. Her diş arası değiştirilen parmağa sarılı ipin temiz bölgesaine geçilmelidir.


sayfa başı


2008 www. aytencan. com - Dentin Dental Clinic - site haritası